Fumigasyon sonrası havalandırma ve bekleme süresi ne kadar olmalı?

Fumigasyon; ihracat yüklerinde, konteynerlerde, ahşap ambalajlarda ve tarımsal ürünlerde zararlı organizmaların kontrolü için uygulanan işlemlerden biridir. Ancak işlemin tamamlanmış olması, konteynerin veya fumigasyon yapılan alanın hemen açılabileceği ve personelin içeri girebileceği anlamına gelmez. Fumigasyon sonrasındaki kritik aşama doğru havalandırma ve gaz konsantrasyonunun güvenli seviyeye düştüğünün ölçümle doğrulanmasıdır.

Hayır. Fumigasyon sonrasında gereken havalandırma süresi birden fazla değişkene bağlıdır:

• 01Kullanılan fumigantın türü
• 02Uygulanan gaz konsantrasyonu
• 03Konteynerin veya alanın hacmi
• 04Yükün ne kadar sıkışık yerleştirildiği
• 05Ahşap, karton gibi gazı absorbe edebilen malzemelerin miktarı
• 06Doğal mı yoksa mekanik havalandırma mı kullanıldığı
• 07Ortam sıcaklığı ve hava hareketi
• 08Ambalajların gazı tutma özelliği

Bu nedenle yalnızca belirli bir süre beklemek yerine, uygun gaz ölçüm cihazıyla ortamın kontrol edilmesi temel güvenlik kriteridir.

Fosfin (PH3), özellikle tarımsal ve depolanmış ürünlerin fumigasyonunda kullanılan gazlardan biridir. FAO kaynaklarında fosfin fumigasyonu sonrasında asgari havalandırma süresinin yaklaşık 3 saat olduğu, havalandırma koşulları yetersizse bu sürenin en az 6 saate çıkarılması gerektiği belirtilir. Gaz dedektörünün bulunmadığı durumlar için riskin azaltılması amacıyla 6-12 saatlik havalandırma süresi verilir.

Burada saat hesabından daha belirleyici olan gaz konsantrasyonudur. Fosfin için çalışma alanının serbest bırakılmasında kullanılan referans değerlerden biri 0,3 ppm veya altındaki konsantrasyondur. Dolayısıyla uygulanması gereken sıra şudur: fumigasyonun bitmesi, havalandırma, gaz ölçümü, güvenli konsantrasyonun doğrulanması ve ancak bundan sonra personel girişi.

Metil bromür (MeBr) kullanılan fumigasyonlarda da yalnızca belirli bir bekleme süresine güvenmek doğru değildir. Özellikle kapalı ve yoğun yüklenmiş konteynerlerde gaz; ahşap ambalajlarda, kartonlarda, plastik ambalajların arasında ve yükün hava dolaşımının sınırlı olduğu bölümlerinde kalabilir. Bu nedenle kapılar açılmış ve bir süre havalandırılmış olsa dahi içeride yeniden yüksek gaz konsantrasyonu oluşması mümkündür.

Metil bromür için çeşitli iş güvenliği rehberlerinde 5 ppm'in altındaki değer, alanın kontrolünde kullanılan eşiklerden biridir. Mekanik havalandırma kullanıldıktan sonra fanın durdurulması ve yaklaşık 30 dakika beklenip tekrar gaz ölçümü yapılması özellikle önemlidir; çünkü ahşap ve ambalaj malzemelerinin absorbe ettiği gaz havalandırma sonrasında ortama yeniden salınabilir.

Konteyner ve yoğun paketlenmiş yüklerde mümkün olduğunda mekanik havalandırma tercih edilmelidir. Kapıların yalnızca açılması doğal hava dolaşımı sağlar, ancak konteynerin arka bölümlerinde veya ambalajların arasında kalan gazın hızla uzaklaştırılmasını güvence altına almaz. Mekanik fan veya emiş sistemi hava değişimini hızlandırabilir. Bazı iş güvenliği rehberlerinde konteynerin içeri girilmeden önce mekanik olarak yaklaşık 30 dakika havalandırılması önerilir; gerçek süre ise yükün niteliğine ve yapılan gaz ölçümüne göre değişir.

Mekanik havalandırmanın mümkün olmadığı durumlarda doğal havalandırma çok daha uzun sürebilir. Özellikle sıkı paketlenmiş 40 ft konteynerlerde bazı koşullarda metil bromürün doğal havalandırmayla uzaklaştırılması 60 saatin üzerinde sürebilmektedir. Dolayısıyla kapıları açıp birkaç saat beklemek tek başına yeterli bir güvenlik yöntemi değildir.

Mekatronik Makina tarafından üretilen kuru meyve işleme makineleri ve komple üretim hatları, uluslararası projelerde deniz ve kara yoluyla farklı ülkelere sevk edilir. Bu sevkiyatlarda makineler ahşap sandıklar, paletler, koruyucu ambalajlar, plastik kaplamalar ve sabitleme malzemeleriyle birlikte konteynere yüklenir; bu malzemeler fumigant gazın bazı bölgelerde daha uzun süre tutulmasına neden olabilir. İhracat sevkiyatlarımızda fumigasyon uygulanmış bir makine konteynerinin açılmasında şu sıra daha güvenli bir yaklaşımdır:

• 01Fumigasyon belgesi kontrol edilir ve hangi fumigantın kullanıldığı belirlenir.
• 02Konteyner açık ve iyi havalandırılan bir alana alınır; kapılar kontrollü açılır, yetkisiz kişilerin yaklaşması engellenir.
• 03Doğal veya mekanik havalandırma başlatılır; yoğun yüklenmiş konteynerlerde mekanik havalandırma tercih edilir.
• 04Konteyner içerisine hemen girilmez; kapıların açılması gazın tamamen uzaklaştığını göstermez.
• 05Kullanılan fumiganta uygun cihazla konteynerin farklı noktalarında gaz konsantrasyonu ölçülür.
• 06Ambalajlar açıldıkça ölçüm tekrarlanır; sandıkların içinde veya arasında kalmış fumigant yeniden açığa çıkabilir.
• 07Güvenli değer doğrulandıktan sonra montaj, elektrik bağlantıları, mekanik kontroller ve devreye alma işlemleri başlatılır.

Hayır. Bazı fumigantlarda koku alınmaması, ortamda tehlikeli konsantrasyonda gaz bulunmadığını kanıtlamaz. Fosfinle ilgili FAO dokümanlarında, koku bulunmamasının ortamda fosfin olmadığı anlamına gelmediği açıkça belirtilir. Bu nedenle insan duyuları yerine uygun gaz ölçüm ekipmanı kullanılmalıdır.

Fumigasyon sonrası güvenlikte en sık yapılan hata yalnızca zamana odaklanmaktır. Altı saat geçti, on iki saat havalandırıldı, bir gün bekledi gibi bilgiler tek başına alanın güvenli olduğunu göstermez. Doğru yaklaşım süre, havalandırma, gaz ölçümü ve güvenli seviyenin onaylanması adımlarını birlikte yürütmektir. Uluslararası makine sevkiyatlarında ahşap ve plastik ambalaj malzemeleri gazı tutabileceği için konteynerin ilk açılışından sonra da dikkatli olunmalıdır.

Özetle fumigasyon sonrasındaki havalandırma ve bekleme süresi kullanılan fumiganta ve yükleme koşullarına göre değişir; temel güvenlik kriteri geçen süre değil, uygun cihazla yapılan gaz ölçümüdür. Makine ve komple hat sevkiyatlarında konteyner açma, ambalaj sökme, makine kontrolü, montaj ve devreye alma öncesinde fumigasyon durumu kontrol edilmelidir. Tesisinizde fumigasyon prosesi planlıyorsanız vakumlu fumigasyon odası çözümümüzü inceleyebilir, sevkiyat ve montaj süreci için bizimle iletişime geçebilirsiniz.