Fazla dolum, kutuya hedef ağırlığın üzerinde giren ürünün adıdır ve çoğu işletmede fark edilmeden birikir. Tek kutuda küçük görünen fark, bir sezonun tüm kutularında toplanınca ciddi bir ürün kaybına dönüşür. Azaltmanın yolu ayarı sıkmak değil, farkın nereden geldiğini görmektir. Yarı otomatik kutu dolum terazisi bu yüzden kaba ve hassas olmak üzere iki aşamalı çalışır.
01
Fazla dolum neden oluşur?
Eksik dolum şikayete yol açtığı için kimse hedefin altına düşmek istemez. İşletmeler bu riski, hedefin biraz üstünü baz alarak karşılar. Sorun, bu güvenlik payının zamanla gereğinden büyümesidir. Fazla dolumun başlıca kaynakları şunlardır:
- 01Hedefin bilerek yüksek tutulması: eksik çıkma korkusuyla ayar hedefin üzerine kaydırılır ve bir daha gözden geçirilmez.
- 02Kaba aşamanın geç bırakılması: ürün kaba akışla hedefe fazla yaklaşırsa son parçalar kutuya serbest düşer ve hedef aşılır.
- 03Dara farkı: kutunun kendi ağırlığı partiden partiye değişiyorsa tartım sıfır noktası kayar.
- 04Tartım yüzeyinde birikinti: kollarda ve yüzeyde biriken ürün artığı ağırlığa eklenir.
- 05Ürün değişimi: tane boyu ve nem değiştiği halde ayar aynı bırakılır.
02
Kaba ve hassas dolum fazla dolumu nasıl etkiler?
Katalog kaydına göre makinenin tartım sistemi loadcell esaslıdır ve dolum iki aşamada yapılır. Kaba aşamada ürün hızlı akar ve kutunun büyük kısmı dolar. Hassas aşamada akış yavaşlar ve hedef ağırlığa kontrollü yaklaşılır. Fazla dolum açısından kritik nokta, iki aşama arasındaki geçiştir. Kaba aşama hedefe çok yakın bırakılırsa hassas aşama kısa kalır ve son ürün kütlesi ayarı aşar. Daha erken bırakılırsa hassas aşama uzun çalışır, hedefe daha rahat oturulur, fakat kutu başına süre artar.
Yani azaltma çalışması bir ödünleşimdir: ne kadar az fazla dolum istenirse hassas aşama o kadar uzun çalışır. Hangi geçiş noktasının doğru olduğu ürüne, kutuya ve hedef ağırlığa bağlıdır. Projeye göre değişir; kesin değerler teklifte netleşir.
03
Ürün cinsi dolum ayarını neden değiştirir?
Aynı ayar her ürün için aynı sonucu vermez. İri taneli ve nemli kuru meyvede son parçanın kutuya düşüşü az öngörülebilirdir. Küçük taneli ve kuru üründe akış daha düzgündür ve hassas aşama hedefe daha rahat yaklaşır. Bu nedenle ürün değiştiğinde ayar da yeniden gözden geçirilir. Hedef ağırlık ve dolum parametreleri devreye almada ürüne göre birlikte ayarlanır.
Besleme düzeni de aynı etkiyi yapar. Bunkerden gelen ürünün sürekliliği bozulursa kaba aşamadan sonra kalan miktar değişir. Elle kutu dolduran ön istasyonlarda manuel kutu dolum bunkeri ürünün teraziye düzenli gelmesine yardımcı olur.
04
Fazla dolumu ölçmeden nasıl azaltırsınız?
Önce mevcut durumun görülmesi gerekir. Aşağıdaki sıra, ayara dokunmadan önce izlenebilir:
- 01Vardiya başında tartım yüzeyi boşken sıfır kontrolü yapılır ve birikinti temizlenir.
- 02Bilinen bir referans ağırlıkla terazinin okuması doğrulanır.
- 03Belirli aralıklarla dolu kutular ayrı bir kontrol terazisinde tartılır ve sonuçlar vardiya, ürün ve hedef ağırlıkla birlikte kayda geçer.
- 04Kayıtlarda tek tek sapmalara değil, ortalamanın hedefin üstünde kalıp kalmadığına bakılır.
- 05Ortalama sürekli yukarıdaysa önce sıfır noktası ve dara kontrol edilir, sonra kaba ve hassas geçiş ayarına gidilir.
Örnekleme sıklığı ve kabul edilebilir sapma tesisin kendi kalite planında belirlenir. Bu yazıda sayı verilmemesinin sebebi budur: sayıyı ürün, ambalaj ve alıcı şartnamesi belirler. Tolerans izleme düzeninin ayrıntısı için yarı otomatik kutu dolum terazisinde ağırlık toleransı takibi yazısına bakılabilir.
05
Hangi belirti nereye işaret eder?
| Belirti | Önce bakılacak yer | Sonraki adım |
|---|---|---|
| Tüm kutular hedefin üstünde | Sıfır noktası, tartım yüzeyi birikintisi | Referans ağırlıkla doğrulama, gerekirse kalibrasyon |
| Sonuçlar dağınık | Besleme sürekliliği, titreşim | Kaba ve hassas geçiş ayarını gözden geçirmek |
| Yalnız yeni üründe fazlalık | Tane boyu ve nem | Hedef ve dolum ayarını ürüne göre yeniden kurmak |
| Vardiyalar arası fark | Dara farkı, ayarı kimin yaptığı | Değişiklikleri tarihle kayda almak |
Kalibrasyon ve dolum parametresi değişiklikleri yetkili kişi tarafından yapılmalı ve tarihiyle kayda geçmelidir. Aksi halde bir sonraki vardiyada neden farklı sonuç alındığı anlaşılamaz.
Fazla dolumun maliyeti tek kutuda görünmez; kutu sayısıyla çarpılınca ortaya çıkar. Bu yüzden değerlendirme için ortalama fazlalığı kutu sayısına ve ürünün kilo fiyatına çarpan basit bir tablo yeterlidir. Rakamlar işletmenin kendi kayıtlarından alınır; biz tahmin yürütmeyiz. Ayar değişikliğinin sonucu da aynı kayıtlarla karşılaştırılır, böylece azalmanın gerçekten olup olmadığı görülür.
06
Makine tarafında nelere dikkat edilir?
Tartım sistemi üzerinde hareket eden sürükleme kolları kutuları eşit aralıklarla ve güvenli biçimde ilerletir; kolların temizliği ve serbest hareketi tartım sonucunu etkiler. Ürünle temas eden yüzeyler AISI 304 paslanmaz çeliktir, prosese göre AISI 316 tercih edilebilir. Kolay sökülebilir ve hijyenik tasarım, birikintiyi temizlemeyi kolaylaştırdığı için fazla dolum kontrolünün de parçasıdır.
Sonraki adım: ürün cinsinizi, kutu tipinizi ve hedef ağırlığınızı belirtip teklif sayfasından bize ulaşın; dolum ayarını akışınıza göre birlikte netleştirelim. Makine CE uygunluk gerekliliklerine uygun projelendirilir.
